'Gelauwerde (mannelijke) CEO risico voor het milieu'
Een opvallende bevinding in een proefschrift over de invloed van de motivatie van CEO’s op het maatschappelijk verantwoord ondernemen van een bedrijf: wint een CEO een prestigieuze prijs, dan is de kans groot dat zijn bedrijf meer gaat vervuilen.
Onderzoekster Frederique Bouwman stelt in haar proefschrift 'Beyond the Bottom Line: CEO Motivations for Corporate Social Responsibility', dat prestigieuze CEO-prijzen, die vaak worden gezien als tekenen van uitstekend leiderschap, leiden tot een verhoging van vervuilingsniveaus. Na het ontvangen van zo’n prijs ziet ze een toename in de vervuiling met ongeveer 14 procent.
Die bevinding sluit aan op het idee van moral self-licensing. Die theorie stelt dat je door goed gedrag een positief moreel zelfbeeld 'verdient', wat vervolgens de drempel voor niet-moreel gedrag verlaagt. Alsof je krediet hebt opgebouwd dat je vervolgens kunt uitgeven. Je kunt het vergelijken met een salade eten en dan 'mag' je van jezelf ’s avonds een zak chips opentrekken. De onderliggende motivatie voor dit gedrag lijkt financieel, aangezien de verbetering in financiële resultaten voortvloeit uit kostenbesparingen die gepaard gaan met een toename in vervuiling.
Opvallend is wel dat bij bij vrouwelijke CEO’s dit onbedoelde effect aanzienlijk zwakker is. Dat is ook in lijn met de 'moral self-licensing'-theorie. Over het algemeen hebben vrouwen een sterker moreel besef dan mannen. Een CEO-prijs blijkt voor hen minder drempelverlagend werkt.
Beloningen
Uit het onderzoek blijkt verder dat de duurzaamheid van de beslissingen worden gedreven door meer dan één enkele motivatie. Financiële prikkels spelen een belangrijke rol, maar als de CEO wordt beloond in de vorm van aandelen, dan gaat dat vooral samen met symbolische duurzaamheidsmaatregelen die voornamelijk door de financiële markt worden gewaardeerd. Krijgt de CEO een beloning in cash die binnen de organisatie wordt vastgesteld? Dan ziet Bouwman dat er juist meer langetermijninvesteringen worden genomen die veel middelen vergen, maar ook leiden tot daadwerkelijke milieuverbeteringen.
Ook persoonlijke waarden zijn uiteraard van belang: CEO’s met een sterke langetermijn-oriëntatie kiezen vaker voor duurzaamheidsstrategieën die resulteren in meetbare uitkomsten.
Promotie Bouwman
Bouwman is onderzoeker op het gebied van duurzame bedrijfsfinanciering. Op donderdag 26 februari 2026 om 13.30 uur verdedigt zij haar proefschrift 'Beyond the Bottom Line: CEO Motivations for Corporate Social Responsibility' aan de faculteit Managementwetenschappen van de Open Universiteit in Heerlen.
Haar promotoren zijn prof. dr. Dennis Bams (Maastricht University) en prof. dr. Bart Frijns (Auckland University of Technology). De promotie is live bij te wonen bij de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via de website van de Open Universiteit.
