Afvalsector niet buiten schot bij aanpak KRW-normoverschrijdingen

Uit een brononderzoek naar normoverschrijdende KRW-stoffen (Kaderrichtlijn Water), uitgevoerd door Arcadis en Aveco de Bondt, blijkt dat industriële lozingen van kwik sterk zijn afgenomen in Nederland. Incidentele gebeurtenissen, zoals foutief aangeleverd kwikhoudend afval bij verwerkers, kunnen lokaal wel nog steeds hoge emissies veroorzaken. Onderzoekers stellen dan ook dat scherp toezicht bij afvalverwerkers noodzakelijk is om dergelijke incidenten te voorkomen.

Structurele verlaging van analytische detectiegrenzen kan volgens de onderzoekers verder helpen om de effectiviteit van de inspanningen tegen het weglekken van kwik beter te kunnen beoordelen aan de hand van metingen. Hoge rapportagegrenzen van laboratoria maken het nu lastig om kwik in oppervlaktewater betrouwbaar aan de norm te toetsen.

Nikkel

Voor nikkel ligt de beleidsopgave vooral in het aanvullen van de emissieregistratie, zodat de routes via rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s) en slib beter in beeld komen. Daarnaast zouden de inspanningen gericht moeten worden op het uitvoeren van gerichte brononderzoeken bij rwzi’s met hoge waarden aan nikkel. Grondwater- en rioolmetingen zouden gecombineerd moeten worden om te bepalen of infiltratie van rioleringen een relevante route is. Voor de voor nikkel relevante industriële sectoren, zoals raffinage, afvalverwerking en metaalindustrie, blijft het belangrijk de Beste Beschikbare Technieken (BBT) toe te passen om zo de lozingen als gevolg van het bedrijfsproces te minimaliseren.

PBDE’s

Belangrijke emissiebronnen van polygebromeerde vlamvertragers (zogenoemde PBDE’s) zijn huishoudens (via textiel, meubels en huisstof), recycling van elektronica en bouwmaterialen en oudere industriële toepassingen. Omdat deze nauwelijks meetbaar zijn in water, zou de monitoring hiervan moeten verschuiven naar slib, sediment en biota. Verder bevelen de onderzoekers aan een nationale aanpak van PBDE-houdende afvalstromen op te zetten, vooral in de recyclingsector, waar door mechanische en thermische behandeling PBDE’s (opnieuw) kunnen vrijkomen. Wanneer wordt ingezet op het verder vervangen van PBDE’s door andere vlamvertragers, wordt aanbevolen duidelijke toetsingscriteria te hanteren voor deze vervangers, zodat de introductie van eveneens schadelijke substituten wordt voorkomen.

Zilver

De onderzoekers bevelen tot slot waterbeheerders aan om vooral in regio’s met verhoogde waarden zilver brononderzoek uit te voeren bij zorginstellingen, bedrijven in de sector elektronica, galvanobedrijven en afvalverwerkers. Bij bedrijven moet de nadruk liggen op de realisatie van een gesloten procesvoering en betere terugwinning van zilver, zodat lozingen via het riool worden beperkt.

Handvatten

Arcadis en Aveco de Bondt deden in het kader van het KRW-impulsprogramma voor in totaal zes stoffen onderzoek naar de emissiebronnen op oppervlaktewater. Behalve naar kwik, nikkel, PBDE’s en zilver, keken ze ook nog naar arseen en kobalt. Tijdens in 2024 gehouden expertsessies bleek, dat voor deze stoffen onvoldoende bekend is wat de emissiebronnen naar het oppervlaktewater zijn om effectieve maatregelen te kunnen voorstellen. Dit onderzoek moet voor waterbeheerders, bedrijfsleven en het rijk duidelijk maken wat zij kunnen doen om de KRW-normoverschrijdingen van deze stoffen te reduceren.