EEA: 'Circulaire economie komt 82 miljard euro per jaar tekort'

Volgens een EEA-rapport over de milieu- en klimaatvoordelen van de circulaire economie kan een pakket van zeventien maatregelen op het gebied van de circulaire economie de impact van de EU op de klimaatverandering met 22 procent verminderen (ofwel bijna 1 miljard ton CO2-equivalenten), de impact op het verlies aan biodiversiteit met 19 procent en de luchtvervuiling (fijnstof) met 25 procent.

Deze geschatte voordelen, gebaseerd op modellen van specifieke circulaire maatregelen in geselecteerde sectoren zoals huisvesting, mijnbouw, voedsel en mobiliteit, hebben ook positieve effecten op het waarborgen van de voorzieningszekerheid van grondstoffen. Ze zouden de afhankelijkheid van de EU van strategische grondstoffen die elders in de wereld worden geproduceerd, verminderen. Zo zou de afhankelijkheid van de EU van aluminium, nikkel en ertsen van platinagroepmetalen die in andere delen van de wereld worden gewonnen, met ongeveer 20 procent afnemen, en die van koper met 12 procent.

Het verminderen van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen in Europa heeft voordelen, zowel binnen als buiten de EU, stelt het EEA, aangezien de EU grote hoeveelheden hulpbronnen en producten importeert, waarvan de winning het lokale milieu in andere delen van de wereld belast.

Strategische kans

Een tweede EEA-rapport, over de weg (en obstakels) naar een circulaire economie, illustreert dat circulariteit een strategische zakelijke kans biedt om de Europese markt uit te breiden en de afhankelijkheid van grondstoffen te verminderen, terwijl tegelijkertijd de druk op het klimaat en het milieu wordt verlicht.

Met een investeringstekort van 82 miljard euro per jaar tot 2040 zijn er versnelde investeringen nodig om de doelstellingen van het reeds aangenomen beleid voor de circulaire economie te halen.

Het rapport wijst op productontwerp en de eindfase van de levenscyclus als gebieden die de meeste aandacht behoeven, met de grootste sectorale tekorten in de bouw, de textielsector, en de batterij- en voertuigsector. Het voegt hieraan toe dat, hoewel particuliere financiering momenteel de overhand heeft bij investeringen, overheidsfinanciering een katalyserende rol speelt bij het verminderen van risico's van projecten en het mogelijk maken van gemengde en langetermijnfinanciering.

De vooruitgang van de circulaire economie stuit op structurele economische en financiële belemmeringen die moeten worden aangepakt, waarbij het EEA toevoegt dat beleidsmaatregelen nodig zijn om de toegang tot financiering en de verkoopbaarheid van circulaire projecten te verbeteren. Betere monitoring is ook cruciaal om financiële stromen te volgen en te zien hoe deze de beste sociaaleconomische en milieuvoordelen opleveren.

Meer grondstoffen van eigen bodem

Het verbeteren van de circulariteit — het potentieel voor hergebruik of recycling — van duurzame Europese producten zoals gebouwen, auto’s, wegen of machines kan de Europese economie voorzien van meer kostenefficiënte grondstoffen van eigen bodem. Dat blijkt uit een derde EEA-rapport over grondstoffenvoorraden in een circulaire economie.

De Europese economie is sterk afhankelijk van grote hoeveelheden materialen: per persoon wordt jaarlijks 14,4 ton verbruikt. Bijna de helft daarvan, meer dan 6 ton, komt terecht in gebouwen, infrastructuur of machines. Daarin vormen materialen grondstoffenvoorraden. Die voorraden spelen een sleutelrol in een circulaire economie. Door de circulariteit van materiaalvoorraden te vergroten, kunnen deze worden omgevormd tot een bron van secundaire grondstoffen, wat het Europese concurrentievermogen en de economische veiligheid versterkt, benadrukt het EEA.

CEA

De drie publicaties over circulaire economie maken deel uit van een reeks publicaties die het EEA dit jaar uitbrengt ter ondersteuning van het circulaire-economiebeleid in Europa. In Brussel wordt daar op dit moment hard aan gewerkt in aanloop naar de publicatie van de EU Circulaire Economie Wet (CEA).