Nieuwe gemeenteraden, nieuwe kansen voor circulaire bouweconomie

In een handreiking biedt het Transitieteam Circulaire Bouw Economie (CBE) gemeenten vijf concrete speerpunten die een-op-een kunnen worden overgenomen in nieuwe coalitieakkoorden. De speerpunten zijn geschreven vanuit het perspectief van de gemeenten, “vanuit de overtuiging dat gemeenten als opdrachtgever, gebiedsontwikkelaar en regisseur een cruciale rol spelen in de transitie naar een circulaire bouweconomie.” Het Transitieteam CBE wil gemeenten stimuleren om met circulair bouwen aan de slag te gaan, en met deze speerpunten kunnen zij concrete stappen zetten en direct zichtbare impact maken.

Speerpunten

Circulair bouwen moet bij gemeenten het uitgangspunt zijn bij nieuwbouw, renovatie, beheer, sloop binnen de bouw en gebiedsontwikkeling. Gemeenten moeten dit vastleggen in beleid en vertalen naar heldere, toetsbare prestatie-eisen. Hierbij moeten gemeenten sturen op meetbare resultaten zoals materiaalgebruik, CO2-reductie en hergebruik, en periodiek rapporteren aan de gemeenteraad en inwoners. Wat werkt moeten gemeenten opschalen, en water beter kan moeten ze aanscherpen.

Inkopen en aanbesteden

Gemeenten moeten ook het goede voorbeeld geven door bijvoorbeeld circulair inkopen de standaard te maken. Ook moeten gemeenten in aanbestedingen toetsbare circulaire eisen vaststellen en sturen op hoogwaardig hergebruik van gebouwen, infrastructuur en materialen, duurzame materiaalkeuzes (bijvoorbeeld biobased of hergebruikte bouwproducten), en losmaakbaarheid en flexibiliteit, zodat aanpassing en hergebruik eenvoudiger worden. In de openbare ruimte kunnen gemeenten kiezen voor circulair beheer en inrichting, door optimaal onderhoud en hergebruik waar mogelijk, bijvoorbeeld van verkeersborden.

Inventariseren

Bij sloopprojecten kunnen gemeenten vragen om een hergebruikscan of stoffeninventarisatie, en kunnen zij partijen helpen om vrijkomende materialen in te zetten in hetzelfde project of een volgend project. Waardevolle bouwelementen die niet direct kunnen worden hergebruikt, kunnen tijdelijk worden opgeslagen bijvoorbeeld op de gemeentewerf. Om herbruikbare producten beter vindbaar te maken kunnen gemeenten ook aansluiten op lokale en landelijke (data)materiaalbanken en materialenmarktplaatsen.

Niet bouwen

Belangrijk is ook om bij elk initiatief in de bouw de vraag te stellen of nieuwbouw of vervanging echt nodig is. Goed onderhoud van bestaande gebouwen, wegen en bruggen zorgt namelijk voor de grootste duurzaamheidswinst. En renovatie krijgt, waar mogelijk, altijd de voorkeur boven sloop.

Sociaal

Circulair bouwen biedt nieuwe banen en leerwerkplekken in de arbeidssector. Gemeenten kunnen lokale werkgelegenheid betrekken door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt actief te betrekken bij circulaire bouw- en renovatieprojecten. Ook dragen circulair ontworpen woningen bij aan betaalbaar wonen. Circulair bouwen levert naast milieuwinst dus ook directe voordelen op voor inwoners, en gemeenten moeten circulair bouwen daarom nadrukkelijk inzetten als maatschappelijke investering.

Het Transitieteam Circulaire Bouw Economie is eind 2018 ingericht en bestaat uit vertegenwoordigers van overheden en de bouw en grond, weg en waterbouw-sector.