Oorlog in het Midden-Oosten raakt ook afvalsector
De snel stijgende prijzen aan de pomp als gevolg van de blokkade van de Straat van Hormuz laten zich ook voelen in de afvalsector. De impact van de oorlog kan echter veel groter zijn dan dat, al biedt die mogelijk ook kansen.
Brandstofkosten vormen gemiddeld 20 tot 25 procent van de totale transportkosten over de weg, waardoor prijsstijgingen direct effect hebben op de kostprijs van transport. Nu de dieselprijs sinds 1 januari is gestegen van 1,63 euro naar 2,08 euro wordt in veel logistieke ketens het gesprek gevoerd over hoe die kostenstijging eerlijk te verdelen is. Sommige opdrachtgevers en transporteurs werken met een brandstofclausule met afspraken hierover, anderen proberen te komen tot tijdelijke afspraken, bijvoorbeeld over kortere betalingstermijnen, een snellere aanpassing van brandstoftoeslagen, of aanpassing van het logistieke proces, waarmee het aantal kilometers kan worden beperkt.
Overigens stijgen niet alleen de kosten voor trucks die op diesel rijden. Transport en Logistiek Nederland (TLN) ziet dat ook de prijzen voor de duurzame brandstof HVO100 flink stijgen. Waarom de prijs voor deze brandstof ook zo hard stijgt, durft de vervoerdersorganisatie niet met zekerheid te zeggen, maar ongetwijfeld speelt mee dat er door de hoge dieselprijs meer vraag naar alternatieven als HVO ontstaat. Daarvan is het aanbod beperkt, dus is het logisch dat als de vraag stijgt, de prijs die leveranciers (kunnen) vragen ook stijgt.
TLN constateert inmiddels dat het werkkapitaal en de financiering van werkkapitaal bij transportondernemingen door de stijgende dieselprijs onder druk komt te staan, ook wanneer er een brandstofclausule gehanteerd wordt. Een accijnsverlaging kan de druk op de ketel wat verminderen, maar de organisatie vraagt de overheid vooral ook om te kijken naar de ongekende stapeling van stijgende kosten in de sector. Het gaat er uiteindelijk om dat de transportsector nu en in de toekomst stijgende kosten, zoals loonkosten, vrachtwagenheffing en dus dieselprijzen kan blijven dragen.
Ontwrichte ketens?
Niet alleen de kosten voor het wegtransport stijgen. De FNOI informeert haar leden deze week dat rederijen deze week een Emergency Fuel Surcharge opleggen van 130 tot 175 euro dollar per container. April-tarieven zijn er nog niet officieel, maar een verdere stijging ligt in de lijn der verwachting. De meeste rederijen varen door de oorlog nu via Kaap de Goede Hoop in plaats van het Suezkanaal. Door zo’n ommetje kunnen de marges op een container voor oudpapierbedrijven snel verdwijnen. Het is niet ongebruikelijk dat die per container 100 à 200 euro overhouden aan export. Tegelijk zitten oudpapierbedrijven door de hogere brandstofkosten in eigen land met hogere inzamelkosten en met hogere transportkosten naar klanten in de Europese papierindustrie.
Daarbovenop staat de vraag onder druk in een belangrijk afzetland als Turkije door de regionale instabiliteit daar. De export van gereed papier (onder andere vanuit India) naar het Midden-Oosten wordt eveneens geraakt. Fabrieken die hun product niet kwijt kunnen, zetten machines stil.
De FNOI ziet dat kopers van oud papier in Azië nog niet bereid zijn de extra kosten te absorberen, al verwacht de vereniging ook dat ze daar op termijn niet aan zullen ontkomen. De duur van het conflict bepaalt in grote mate hoe dit zich verder ontwikkelt.
Kans voor (kunststof)recyclers?
NRK ziet dat haar leden uit kunststof- en rubberindustrie, energie-intensieve maakindustrieën, geconfronteerd worden met een directe prijsdruk. Hogere energieprijzen werken direct door in productie, logistiek en transport. Transport van grondstoffen stagneert in de keten, levertijden lopen op en leveranciers rekenen hogere kosten versneld door. Ervaringen uit de coronaperiode en de oorlog in Oekraïne laten zien dat dit soort verstoringen vaak langdurig effect hebben, stelt de vereniging.
De situatie in Iran laat volgens NRK opnieuw zien dat Europa kwetsbaar is wanneer het afhankelijk blijft van grondstoffen en energie uit politiek instabiele regio’s. Door te investeren in circulaire en biobased grondstoffen, kan Europa zijn weerbaarheid vergroten. Het versterken van de Europese recyclingindustrie vormt daarin ook een belangrijke schakel. Hoe meer materiaal er hier verwerkt kan worden door recyclers hoe minder grondstoffen er van buiten Europa nodig zijn. Dat is wat de vereniging betreft belangrijk voor de continuïteit van bedrijven en voor het behoud van een sterke, concurrerende Europese maakindustrie.
NRK zegt de ontwikkelingen de komende tijd in de gaten te houden, en daarbij nadrukkelijk ook te letten op de positie van de recyclers binnen haar achterban en zo nodig contact te zoeken met de overheid.
