Honderden afvalcriminelen gearresteerd bij wereldwijde actie
In samenwerking met lokale autoriteiten voerde Europol in 2025 een grootschalige operatie uit die heeft geleid tot de arrestaties van ruim 300 personen die betrokken waren bij verschillende vormen van milieucriminaliteit. Daarbij is bijna 130 kton afval in beslag genomen. Nederland was een van de stuurlanden.
Operatie ‘Custos Viridis’ (Groene Beschermer) liep van januari tot en met december 2025, maar is gisteren pas door Europol bekendgemaakt. De operatie vond plaats op vijf continenten, en Europol werkte samen met partners uit liefst 71 landen, waaronder Nederland. Ook een aantal internationale organisaties hielp mee met de operatie, waaronder het World Resources Institute, Impel en NGO Shipbreaking Platform. Doel was om criminele netwerken die zich bezighouden met milieucriminaliteit, afvalsmokkel, vervuiling, witwassen, belastingontduiking en corruptie te verstoren, ter bescherming van de samenleving en het milieu tegen de risico’s van milieucriminaliteit. De operatie bestond uit een onderzoeksfase in de eerste helft van 2025, en een uitvoeringsfase in de tweede helft.
Een enorme operatie dus, maar dan heb je ook wat. Bij elkaar hebben de deelnemende partijen wereldwijd 1.048 inspecties uitgevoerd, wat heeft geleid tot 337 arrestaties. Verder zijn in beslag genomen:
- 127.149 ton afval
- 602 ton aan verontreinigende stoffen, waaronder 398 ton aan gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen)
- 75 ton aan gewasbeschermingsmiddelen
- 2,3 ton kwik
- Bijna 10 miljoen euro contant geld en bankrekeningen
- Bewijsmateriaal, waaronder 130
voertuigen, zware machines, vuurwapens, appartementen en bedrijven
De geschatte waarde van de F-gassen alleen al ligt ergens tussen 15 en 20 miljoen euro, afhankelijk van de bedoelde eindbestemming. Het in beslag genomen afval is nog eens minstens 31 miljoen euro waard. Dit afval bestaat uit autowrakken, schroot, afvalplastic, gebruikte zonnepanelen, afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA), banden en textielafval.
Werkwijzen
Bij het onderzoek zijn verschillende afvalstromen en geografisch overheersende werkwijzen geïdentificeerd. Denk bijvoorbeeld aan illegale handel in F-gassen uit Azië, die vanuit West-Europa of Noord-Afrika de EU binnenkomen. Hierbij wordt misbruik gemaakt van transitprocedures. Andersom worden autowrakken, textiel en AEEA weer vanuit de EU naar Azië, Afrika en Zuid-Amerika gesmokkeld voor financieel gewin. In Latijns-Amerika is verder sprake van illegale handel in gewasbeschermingsmiddelen, wat gevolgen heeft voor EU-markten en de gezondheid. En in zowel Afrika als Latijns-Amerika wordt illegaal goud gewonnen met behulp van kwik en cyanide, schadelijk voor zowel mens als milieu.
Stijgende lijn
Afgelopen december liet adjunct-uitvoerend directeur Operaties Jean-Phillipe Lecouffe van Europol nog weten dat het samenwerkingsverband van EU-politiediensten een sterke toename ziet in afvalcriminaliteit. Ook vervaagt de scheidslijn tussen legale en illegale activiteiten omdat steeds meer misdrijven vanuit ogenschijnlijk reguliere afvalbedrijven worden gepleegd. Tijdens de zeventiende bijeenkomst van de Parlementaire Controlegroep Europol wees Cezary Luba, hoofd van de Centrale Onderzoeksdienst van de politie in Polen, erop dat dat naar schatting 30 tot 40 procent van de Poolse afvalverwerkingssector illegale activiteiten bevat.
In 2024 is de EU-richtlijn milieucriminaliteit vastgesteld. Deze introduceert nieuwe strafbare feiten en legt hogere sancties op.
