Kabinet schrapt maar deel verhoging afvalbelasting en CO2-heffing AVI's

In het vorige belastingplan wilde het kabinet vanaf 2030 567 miljoen euro ophalen uit het verbranden en storten van afval. Met man en macht is door de sector gewerkt om dat van tafel te krijgen en ze kreeg daarbij uiteindelijk ook steun van de Tweede Kamer. Volgens het kabinet is met het nieuwe plan tegemoet gekomen aan alle kritiek. De afvalstoffenbelasting stijgt structureel naar 81 euro per ton in plaats van 117,10 euro. De CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties bereikt haar eindniveau van 304 euro per ton pas in 2035 in plaats van in 2030. Dat staat in het wetsvoorstel Belastingplan 2027. Het kabinet zegt zo recyclers te ontzien, AVI's meer zekerheid te geven over hun investeringen en export van Nederlands afval tegen te gaan. Gezien de reacties uit de sector moet dat nog maar blijken. Heel in het kort komt het plan er op neer dat de belasting is is afgezwakt en de CO2-heffing over tijd is uitgesmeerd. Dat betekent dat er in 2029 207 miljoen euro minder belastingopbrengsten zijn, maar dat dat vanaf 2035 maar 69 miljoen minder is dan de 567 miljoen euro.

Hoe zat het ook alweer?

Met het Belastingplan 2026 werd vorig jaar een fors zwaardere beprijzing van afval in de wet opgenomen. Dat pakket had twee doelen. Het moest de gederfde inkomsten dekken, omdat de polymerenheffing (plastic heffing) niet werd ingevoerd. En het moest een prikkel gevenom minder te verbranden en te storten. Het kabinet noemde het destijds al een technische invulling en stond open voor alternatieven binnen het circulaire domein. Daarna volgden gesprekken met brancheorganisaties, medeoverheden, ngo's en individuele bedrijven. De Werkgroep Afvalsector, waarin de afval- en plasticsector zitting hebben, bracht advies uit over alternatieve maatregelen. Er kwam ook support uit de Tweede Kamer die de motie Stultiens c.s aannam. Die motie vroeg om zoveel mogelijk een alternatieve dekking te zoeken voor de 567 miljoen euro, bij voorkeur via heffingen op fossiele en lineaire productie en consumptie. Het kabinet vindt dat ze de motie heeft uitgevoerd, maar daar valt wel wat op af te dingen. Niet alleen is de mate van ombuiging minder dan velen hadden verwacht, de dekking van het begrotingsgat dat is gevallen is nergens in het Belastingplan of de Miljoenennota terug te vinden.

Nieuw tariefpad

De afvalstoffenbelasting blijft in 2027 40,85 euro per ton. Daarna stijgt het tarief in stappen naar 64 euro in 2028, 71 euro in 2029 en structureel 81 euro vanaf 2030 (prijspeil 2026). Onder het Belastingplan 2026 zou het tarief in 2028 al 92,82 euro bedragen en in 2030 zelfs 124,20 euro.

Ook de CO2-heffing industrie voor AVI's groeit geleidelijker. Het tarief loopt met gelijke stappen op van 126 euro per ton CO2 in 2027 naar 193 euro in 2030 en 304 euro in 2035. Onder het plan van 2026 was dat 154 euro in 2027 en al 304 euro in 2030.

Tarieven in prijspeil 2026. Oud = Belastingplan 2026, nieuw = Belastingplan 2027. Bron: memorie van toelichting Belastingplan 2027, tabellen 11 en 12.

De dispensatierechten worden ook trager afgebouwd. Tot en met 2030 verandert er niets aan de AVI-correctiefactor. Daarna daalt die in stappen van 0,05 per jaar en bereikt pas in 2035 nul in plaats van in 2033.

Wat verandert er concreet

Afvalstoffenbelasting. Het tarief blijft in 2027 op 40,85 euro per ton. Daarna stijgt het minder sterk dan eerder gepland en komt het na 2035 structureel uit op 81 euro per ton in plaats van 117,10 euro (prijspeil 2026).

Storten met ontheffing. Het aparte tarief voor storten van afvalstoffen met een ontheffing van het stortverbod gaat in per 2029 en bedraagt dan 109,88 euro per ton. Het blijft steeds 10 euro per ton hoger dan het effectieve verbrandingstarief, dus afvalstoffenbelasting en CO2-heffing samen. Zo wil het kabinet voorkomen dat storten goedkoper wordt dan verbranden.

CO2-heffing industrie voor avi's. Het eindniveau blijft 304 euro per ton CO2, maar dat wordt pas in 2035 bereikt in plaats van in 2030, zoals in het vorige Belastingplan. Het pad wordt:

Nominaal, dus inclusief indexatie, is het tarief in 2027 129,15 euro. Ook de dispensatierechten verdwijnen later: de Avi-correctiefactor daalt pas in 2035 naar nul in plaats van in 2033, met kleinere stappen vanaf 2031. Volgens het kabinet blijft de structurele prikkel om CCS toe te passen hierdoor gelijk. De sector krijgt alleen meer tijd. Het kabinet wijst ook op de verlengde SDE++-regeling, met zes extra openstellingsrondes en jaarlijks 8 miljard euro tot en met 2032.

Minder opbrengst

De versoepeling heeft een prijs. Ten opzichte van het plan van 2026 wordt er structureel 0,26 Mton meer afval verbrand en 0,03 Mton meer gestort. Dat levert 0,25 Mton extra fossiele CO2-uitstoot op. De netto-import van afval neemt volgens het kabinet nog steeds fors af.

Voor de schatkist betekent de aanpassing een derving van maximaal 207 miljoen euro in 2029 en structureel 69 miljoen euro per jaar. Een substantieel deel van de oorspronkelijke opbrengst blijft wel behouden.

Wie gaat dat gat vullen. Dat is niet snel te zien in het Belastingplan. In het algemeen is het zo dat een lastenverlichting moet worden opgevangen in dezelfde begroting. Er staan wel opbrengsten in hetzelfde pakket, zoals de hogere leidingwaterbelasting (111 miljoen euro structureel).

Investeringen

Het kabinet maakte verder bekend miljarden euro’s extra beschikbaar te stellen voor innovatie, een nationale investeringsinstelling, duurzame energie en opslag van CO2. Minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat spreekt van “ongekende stappen met publieke middelen om bedrijven te versterken".