Kabinet trekt stekker uit BioBased Circular
Het kabinet kent de financiering voor de tweede fase van het Nationaal Groeifondsprogramma BioBased Circular niet toe. Een klap voor iedereen die gelooft in de toekomst van biopolyesters en volgens sommigen “een alarmerende dwaling”.
Afgelopen week besloot het kabinet om, in in navolging van het advies van de Nationale Groeifondscommissie, de financiering voor de tweede fase van het Nationaal Groeifondsprogramma BioBased Circular niet toe te kennen. Het programma, waarvoor 236 miljoen euro was gereserveerd (en tot nu 102 miljoen euro was toegekend), zette in op grootschalige circulaire productie van biopolyesters voor onder andere de bouw, verpakkingsindustrie en textiel. De commissie betwijfelt echter de keuze voor biopolyesters en stelt dat marktperspectief, beleid en industriële inbedding nog onvoldoende zijn ontwikkeld.
BioBased Circular laat in een reactie weten niets te begrijpen van het besluit. De focus op biopolyesters vormde vanaf het begin de basis van het programma en is gekozen vanwege de efficiënte inzet van biogrondstoffen, de goede recyclebaarheid en de potentie voor een circulaire chemische industrie, naast recycling en andere verduurzamingsroutes. De commissie beoordeelt vooral de huidige situatie, terwijl BioBased Circular juist is opgezet om Nederland voor te bereiden op de markt en regelgeving van de komende decennia.
Dwaling van het kabinet
Arnold Stokking, voorzitter van het platform Groene Chemie Nieuwe Economie dat een van de initiatiefnemers van BioBased Circular is, reageert op zijn persoonlijke LinkedIn-pagina dat het Nationaal Groeifonds met het besluit in de klassieke val van transities trapt: de benodigde tijd niet gunnen en de vele signalen die in de goede richting wijzen onvoldoende op waarde schatten. Hij suggereert dat de beslissers hun oren te veel hebben laten hangen naar de belangen van gevestigde (fossiele) industrie die niet zit te wachten op een disruptieve transitie naar biobased materialen. Hij hoopt dat de verantwoordelijke ministers Stientje van Veldhoven en Heleen Herbert met betrokkenen in overleg gaan en “alarmerende dwaling” alsnog ombuigen naar toekomstige welvaart en verdienvermogen. Het Nationaal Groeifonds zou op haar beurt het gevolgde proces moeten evalueren.
Stokking krijgt veel bijval op het social media-platform. Robin Post van der Burg, medeoprichter van Torrgas, noemt Stokkings analyse scherp en stelt dat zijn punt verder reikt dan BioBased Circular. Hij wijst er op dat Europa jaarlijks zo’n 800 Mton biogene reststromen onbenut laat. Intussen worden er niet alleen plannen voor waterstof uit Oman gemaakt, er wordt ook in geïnvesteerd. En de partijen die zonder enige lobby, met eigen grondstof, het echter voor elkaar proberen te krijgen, staan keihard in de kou, zo stelt hij.
Wie door de reacties scrolt, ziet overigens ook dat er genoeg mensen zijn die niet rouwig zijn om het kabinetsbesluit. Zij zien subsidiering van de ontwikkeling en opschaling van de productie van biopolyesters als een bodemloze put. Eindelijk gerechtigheid, zegt een voormalig hoogleraar. Decennia aan onderzoek zouden te weinig hebben opgeleverd, waardoor het besluit voorstelbaar is, reageert een afvalconsultant op persoonlijke titel.
Hoe nu verder?
BioBased Circular zette zich drie jaar in voor het ontwikkelen van een nieuwe bedrijfstak van biopolyesters in Nederland. In deze periode hebben 140 bedrijven zo’n 200 projecten gestart, is een brede community opgebouwd en werden er stappen gezet om belemmerend beleid weg te nemen. Dat had een stevig fundament moeten vormen voor de tweede fase van BioBased Circular waarin opschaling en marktintroductie centraal stonden.
Het wegvallen van BioBased Circular betekent niet dat de ontwikkeling van biobased materialen stopt, maar wel dat een belangrijke nationale aanjager voor deze transitie dreigt te verdwijnen, stelt de club zelf. Daarmee zou het Nederlandse bedrijfsleven een krachtige impuls verliezen om nieuwe economische kansen te verzilveren, wordt de verduurzaming van de chemische industrie afgeremd, vervaagt voor de landbouw een kansrijk toekomstperspectief en verliest Nederland een belangrijk instrument om de klimaat- en grondstoffentransitie te versnellen.
Voor het jaar 2026 heeft het wegvallen van de financiering geen gevolgen. Voor de tientallen projecten die reeds zijn gestart, geldt dat de financiering geborgd is, laat BioBased Circular weten. Ook voor de huidige oproep voor EKOO- en DEI+-projecten is budget beschikbaar. Het team blijft geloven in de potentie van biopolyesters en gebruikt de zomerperiode om zich te beraden op de ontstane situatie. Onderzocht wordt op welke manier (een deel van) de activiteiten kunnen worden doorgezet. Naar verwachting komt hier in september meer duidelijkheid over.
